Gdy nagle zabraknie płynu do soczewek, najważniejsze jest, aby nie sięgać po przypadkową ciecz. Wyjaśniam, co można zrobić awaryjnie, dlaczego woda i ślina odpadają oraz jak postąpić przed ponownym założeniem soczewek, żeby nie zwiększać ryzyka podrażnienia lub infekcji oka.
Najważniejsze zasady awaryjnego przechowywania soczewek
- Najbezpieczniej kupić właściwy płyn albo wyrzucić soczewki wielorazowe i użyć nowej pary.
- Jałowa sól fizjologiczna 0,9% może wyjątkowo pomóc utrzymać soczewkę wilgotną, ale nie dezynfekuje jej.
- Woda z kranu, butelkowana, przegotowana i destylowana nie nadaje się do przechowywania soczewek.
- Soczewki jednodniowe po zdjęciu należy wyrzucić, nawet jeśli wyglądają na czyste.
- Przed ponownym założeniem soczewkę trzeba poddać pełnemu czyszczeniu i dezynfekcji zgodnie z instrukcją płynu.
Najbezpieczniejsza odpowiedź brzmi prosto
Jeśli nie masz płynu do soczewek, nie przechowuj ich w domowych zamiennikach. W przypadku miękkich soczewek wielorazowych rozsądne są tylko dwie opcje: zdobyć właściwy preparat w aptece, drogerii lub sklepie optycznym albo zrezygnować z ponownego użycia danej pary.
To może brzmieć przesadnie, ale soczewka leżąca w wodzie nie staje się bezpieczna tylko dlatego, że wygląda czysto. Na jej powierzchni mogą pozostać mikroorganizmy, a niektóre z nich powodują poważne zakażenia rogówki. Ja przyjmuję tu zasadę, że oszczędność kilku czy kilkunastu złotych nie jest warta ryzyka dla wzroku.
Inaczej wygląda sytuacja z soczewkami twardymi, czyli RGP. Niektóre modele i systemy pielęgnacji dopuszczają przechowywanie ich na sucho, ale zależy to od konkretnego produktu. Bez instrukcji producenta lub porady optometrysty nie należy przenosić tej zasady na inne soczewki.
Co zrobić, gdy potrzebujesz rozwiązania tylko na kilka godzin
W skrajnej sytuacji można użyć jałowej soli fizjologicznej 0,9%, przeznaczonej do kontaktu z oczami lub soczewkami, i potraktować ją wyłącznie jako sposób na krótkie utrzymanie wilgotności. Nie jest to pełnoprawny zamiennik płynu wielofunkcyjnego, ponieważ sól fizjologiczna nie usuwa osadów i nie dezynfekuje soczewki.
Soczewkę umieść w czystym pojemniku do soczewek, całkowicie zanurzoną w świeżej porcji roztworu. Nie używaj soli przygotowanej samodzielnie, wody z solą kuchenną ani aerozolu do nosa. Jeśli instrukcja na opakowaniu danej soczewki wyraźnie zabrania przechowywania w soli fizjologicznej, trzeba się do niej zastosować.
Gdy tylko zdobędziesz właściwy preparat, wylej sól i rozpocznij standardową pielęgnację. Soczewki wielorazowej nie zakładaj bezpośrednio po wyjęciu z soli. Najpierw wyczyść ją i zdezynfekuj przez czas wskazany na etykiecie płynu. W wielu systemach wielofunkcyjnych jest to około 4-6 godzin, a preparaty na bazie nadtlenku wodoru wymagają zwykle co najmniej 6 godzin neutralizacji. Zawsze decyduje instrukcja konkretnego produktu.
Czego nie używać zamiast płynu do soczewek
Najczęstszy błąd polega na myleniu płynu, który tylko nawilża lub przepłukuje, z preparatem przeznaczonym do dezynfekcji. Poniższe substancje mogą zachować kształt soczewki, ale nie zapewniają jej bezpieczeństwa mikrobiologicznego.
| Czego unikać | Dlaczego to zły pomysł |
|---|---|
| Woda z kranu | Może zawierać bakterie i pierwotniaki, w tym Acanthamoeba, groźną dla rogówki. |
| Woda butelkowana, przegotowana lub destylowana | Nie jest jałowym preparatem do pielęgnacji soczewek i nie dezynfekuje ich. |
| Ślina | Ma kontakt z bakteriami z jamy ustnej i może szybko zanieczyścić soczewkę. |
| Krople do oczu | Służą do stosowania w oku, a nie do przechowywania ani czyszczenia soczewek. |
| Domowa sól fizjologiczna | Nie ma gwarantowanego stężenia ani jałowości, więc może podrażnić oko lub przenosić drobnoustroje. |
| Nadtlenek wodoru bez neutralizacji | Może poważnie podrażnić lub uszkodzić oko. Systemów tego typu używa się wyłącznie z przeznaczonym do nich pojemnikiem. |
Szczególnie stanowczo odradzam wodę. Soczewka może po kontakcie z nią pęcznieć i zmieniać swoje właściwości, a dodatkowo zatrzymywać drobnoustroje przy powierzchni oka. Dotyczy to także kąpieli, pływania i mycia twarzy w soczewkach.
Jak postąpić przed ponownym założeniem
Jeżeli soczewka była chwilowo zanurzona w soli fizjologicznej, nie zakładaj jej od razu. Postępuj według takiej kolejności:
- Umyj ręce wodą z mydłem i dokładnie osusz je ręcznikiem, który nie pozostawia włókien.
- Wyjmij soczewkę i sprawdź, czy nie jest pęknięta, wysuszona, poszarpana albo zabrudzona.
- Umieść ją w świeżym płynie wielofunkcyjnym i delikatnie pocieraj zgodnie z instrukcją produktu, często przez około 10-20 sekund.
- Pozostaw ją w płynie na pełny czas dezynfekcji podany przez producenta.
- Po założeniu obserwuj oko. Pieczenie, ból, silne łzawienie, światłowstręt, zaczerwienienie lub pogorszenie widzenia oznaczają, że trzeba soczewkę natychmiast zdjąć.
Nie próbuj skracać dezynfekcji tylko dlatego, że potrzebujesz szybko wyjść z domu. Sam czas kontaktu z preparatem ma znaczenie, a jego skrócenie może pozostawić na soczewce aktywne drobnoustroje.
Jeśli soczewka wyschła, była zanurzona w wodzie albo dotykała brudnej powierzchni, najbezpieczniej ją wyrzucić. Przy soczewkach jednodniowych decyzja jest jeszcze prostsza, ponieważ po zdjęciu nie przechowuje się ich do kolejnego użycia.
Kiedy nie ryzykować i od razu wyrzucić soczewki
Wyrzucenie soczewki jest rozsądnym rozwiązaniem, gdy nie masz pewności, w czym była przechowywana lub jak długo pozostawała poza właściwym płynem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których soczewka:
- miała kontakt z kranówką, basenem, prysznicem albo śliną,
- wyschła i ponownie została nawodniona,
- spadła na podłogę lub inną niejałową powierzchnię,
- jest uszkodzona, zamglona albo zmieniła kształt,
- po założeniu powoduje ból, zaczerwienienie lub pogorszenie widzenia.
Jeśli objawy oczne utrzymują się po zdjęciu soczewki, nie czekaj, aż same miną. Ból oka, światłowstręt i spadek ostrości widzenia wymagają pilnego kontaktu z okulistą, ponieważ infekcje rogówki mogą rozwijać się szybko.
Mały zestaw, który rozwiązuje problem na przyszłość
Najpraktyczniejszym zabezpieczeniem jest zapasowa butelka płynu w rozmiarze podróżnym, świeży pojemnik, okulary i kilka jednodniowych soczewek awaryjnych. Taki zestaw zajmuje niewiele miejsca, a pozwala uniknąć improwizowania w hotelu, pociągu czy podczas nocnego powrotu do domu.
Pojemnik wymieniaj zgodnie z zaleceniami producenta, zwykle co około 1-3 miesiące, i nie dolewaj nowego płynu do starej porcji. Gdy nie masz pewności, czy dana ciecz nadaje się do soczewek, przyjmij prostą regułę: brak właściwego płynu oznacza przerwę w noszeniu albo nową parę. To najpewniejszy sposób, by awaryjna sytuacja nie skończyła się problemem wymagającym leczenia.
