Gdy nie mogę zdjąć soczewki, najłatwiej wpaść w panikę i zacząć pocierać oko albo próbować chwytać soczewkę paznokciem. Zwykle problem wynika z przesuszenia, przyklejenia do rogówki lub przesunięcia pod powiekę, ale czasem towarzyszy mu podrażnienie wymagające szybkiej konsultacji. Poniżej opisuję bezpieczne kroki, typowe błędy oraz sytuacje, w których trzeba przerwać domowe próby.
Najważniejsze zasady, gdy soczewka nie chce wyjść
- Umyj i dokładnie osusz ręce, zanim dotkniesz oka lub soczewki.
- Nie używaj paznokci, pęsety, śliny ani wody z kranu.
- Przy suchej soczewce zastosuj nawilżające krople do oczu, odczekaj kilka minut i spróbuj ponownie.
- Soczewka nie może przejść za gałkę oczną, ale może przesunąć się pod górną powiekę.
- Ból, zaczerwienienie, światłowstręt, wydzielina lub pogorszenie widzenia oznaczają potrzebę pilnej konsultacji okulistycznej.
Jak bezpiecznie zdjąć przyklejoną soczewkę
Najpierw zatrzymaj się na chwilę. Im dłużej pocierasz oko i nerwowo próbujesz chwytać soczewkę, tym większe ryzyko podrażnienia spojówki albo uszkodzenia delikatnego nabłonka rogówki. Ja zaczynam zawsze od przygotowania czystego, dobrze oświetlonego miejsca, najlepiej nad stołem, a nie nad umywalką.
- Umyj ręce wodą z mydłem i osusz je czystym ręcznikiem, który nie zostawia włókien.
- Spójrz w lustro i sprawdź, czy soczewka znajduje się na środku oka, na białku oka albo pod powieką.
- Jeśli oko jest suche, zakropl je sterylnymi kroplami nawilżającymi przeznaczonymi do stosowania z soczewkami. Zamrugaj spokojnie i odczekaj kilka minut.
- Spójrz lekko w górę, przytrzymaj dolną powiekę i palcem wskazującym delikatnie przesuń soczewkę z rogówki na białą część oka.
- Chwyć ją opuszkami kciuka i palca wskazującego, lekko ściśnij i wyjmij. Nie używaj paznokci, nawet jeśli są krótkie.
Jeśli soczewka nie przesuwa się po zastosowaniu kropli, nie zwiększaj nacisku. Możesz zrobić krótką przerwę i spróbować jeszcze raz, ale wielokrotne manipulowanie przy oku nie poprawia sytuacji. Gdy po kilku spokojnych próbach nadal nie możesz jej wyjąć, bezpieczniej poprosić o pomoc optometrystę lub okulistę.
Co zrobić, gdy soczewka przesunęła się pod powiekę
Miękka soczewka może zsunąć się pod górną powiekę, szczególnie po spaniu, intensywnym pocieraniu oka albo długim noszeniu. Nie może jednak zniknąć za gałką oczną, ponieważ budowa spojówki fizycznie na to nie pozwala.
Spójrz w dół, unieś górną powiekę i spróbuj zlokalizować brzeg soczewki. Możesz delikatnie przesunąć ją w dół przez skórę powieki, bez wciskania palca do oka. Jeśli nie widzisz soczewki, a nadal czujesz ciało obce, nie zakładaj od razu drugiej soczewki. Mogła wypaść, zwinąć się albo pęknąć.
Dlaczego soczewka przykleja się do oka
Najczęstszą przyczyną jest przesuszenie filmu łzowego. Sprzyja mu klimatyzacja, ogrzewanie, wielogodzinna praca przy ekranie, wiatr oraz noszenie soczewek dłużej, niż zalecił specjalista. Soczewka staje się wtedy mniej ruchoma i trudniej przesunąć ją na białko oka.
Problem może pojawić się również po zaśnięciu w soczewkach, kąpieli, pływaniu lub użyciu nieodpowiednich kropli. Osady białkowe, uszkodzony brzeg soczewki albo źle dobrany materiał także powodują uczucie, że soczewka „przykleiła się” do oka. Jeśli sytuacja regularnie się powtarza, nie traktowałbym jej jako zwykłej niezręczności. To sygnał, że trzeba sprawdzić nawilżenie oka, dopasowanie soczewek i czas noszenia.
| Możliwa przyczyna | Co zwykle można zauważyć | Rozsądne działanie |
|---|---|---|
| Przesuszenie | Soczewka słabo się porusza, oko piecze lub łzawi | Krople nawilżające, przerwa, spokojna próba zdjęcia |
| Przesunięcie pod powiekę | Soczewki nie widać na środku oka, ale czuć ciało obce | Delikatne opuszczenie powieki i próba przesunięcia soczewki |
| Uszkodzenie soczewki | Kłucie, drapanie, nierówne widzenie | Nie chwytać na siłę; pilna ocena oka, jeśli objawy trwają |
| Podrażnienie lub infekcja | Ból, silne zaczerwienienie, światłowstręt, wydzielina | Zdjąć soczewkę, nie zakładać kolejnej i skontaktować się z okulistą |
Czego nie robić podczas zdejmowania soczewki
Najwięcej szkody przynosi pośpiech. Paznokcie mogą porysować rogówkę, a pęseta lub inne narzędzie może mechanicznie uszkodzić oko. Nie próbuj też „przepłukać” soczewki wodą z kranu. Woda może zawierać drobnoustroje, w tym takie, które są szczególnie niebezpieczne dla osób noszących soczewki kontaktowe.- Nie pocieraj oka z założoną soczewką.
- Nie używaj śliny do zwilżania soczewki.
- Nie wkraplaj przypadkowych preparatów, zwłaszcza kropli wybielających oko lub leków bez konsultacji.
- Nie próbuj wyciągać soczewki pęsetą, patyczkiem ani paznokciem.
- Nie zakładaj kolejnej soczewki, gdy oko jest bolesne lub czerwone.
Innej techniki wymagają soczewki twarde, RGP oraz soczewki skleralne. Nie należy stosować wobec nich dokładnie tego samego sposobu co przy miękkich soczewkach. Przy soczewkach skleralnych czasem używa się specjalnej przyssawki, ale wyłącznie zgodnie z instruktażem specjalisty. Przyssawka nie służy do zwykłych miękkich soczewek.
Przeczytaj również: Niebieskie soczewki na brązowych oczach - Czy to działa?
Jeśli soczewka pękła albo nie wiesz, czy wyszła w całości
Nie szukaj fragmentu przez intensywne pocieranie oka. Sprawdź soczewkę na opuszkach palców, ale jeśli brakuje kawałka, pojawia się kłucie lub uczucie piasku, skontaktuj się z okulistą. Pozostawiony fragment może drażnić spojówkę, a objawy po jego usunięciu powinny ustąpić. Gdy nie ustępują, potrzebne jest badanie oka.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc okulistyczna
Samo trudne zdejmowanie soczewki zwykle nie oznacza poważnego problemu. Inaczej wygląda sytuacja, gdy pojawiają się objawy zapalenia rogówki lub urazu. CDC zaleca, aby przy bólu, dyskomforcie, zaczerwienieniu albo pogorszeniu widzenia natychmiast wyjąć soczewkę i skontaktować się z lekarzem.
| Objaw | Jak szybko działać |
|---|---|
| Lekkie uczucie suchości bez bólu i bez zaczerwienienia | Spróbować nawilżenia i spokojnego zdjęcia soczewki |
| Utrzymujące się zaczerwienienie, pieczenie lub łzawienie | Zdjąć soczewkę i skonsultować oko, szczególnie jeśli objawy nie mijają |
| Silny ból, światłowstręt, ropna wydzielina lub wyraźne pogorszenie widzenia | Pilna konsultacja okulistyczna tego samego dnia |
| Uraz oka, kontakt z substancją chemiczną albo niemożność otwarcia oka | Pomoc doraźna lub SOR, zależnie od nasilenia objawów |
Po zdjęciu soczewki nie zakładaj jej ponownie przed oceną specjalisty, jeśli oko boli, jest czerwone albo widzisz mniej wyraźnie. Nie wyrzucaj jej od razu, jeśli podejrzewasz infekcję lub uszkodzenie. Można ją przechować w pojemniku z właściwym płynem i pokazać lekarzowi, choć w przypadku soczewki jednodniowej nie należy jej później ponownie używać.
Jak uniknąć podobnego problemu następnym razem
Największą różnicę robią proste nawyki, a nie specjalne gadżety. Zawsze myj i osuszaj ręce przed zakładaniem oraz zdejmowaniem soczewek, przestrzegaj zaleconego czasu noszenia i nie śpij w soczewkach, jeśli nie zostały do tego przeznaczone.
Soczewki wielokrotnego użytku czyść zgodnie z instrukcją producenta i przechowuj w świeżej porcji płynu. Nie dolewaj nowego płynu do starego, nie płucz pojemnika wodą z kranu i wymieniaj pojemnik tak często, jak zaleca specjalista lub producent systemu pielęgnacji. Soczewkę jednodniową po zdjęciu wyrzuć.Jeśli oczy szybko wysychają, omów z optometrystą lub okulistą zmianę materiału, średnicy, trybu wymiany albo czasu noszenia. Czasem problem rozwiązuje inny typ soczewki, ale krople nawilżające nie naprawią soczewki źle dopasowanej lub uszkodzonej. Regularne powtarzanie trudności ze zdejmowaniem jest powodem do kontroli, nawet gdy za każdym razem ostatecznie udaje się ją wyjąć.
Spokojna reakcja chroni oko bardziej niż siła
Najbezpieczniejszy schemat jest prosty: czyste i suche ręce, nawilżenie przy suchości, delikatne przesunięcie soczewki na białko oka i zdjęcie opuszkami palców. Jeśli soczewka nie wychodzi, oko boli lub widzenie się pogarsza, kończę domowe próby i wybieram konsultację okulistyczną. Kilka minut fachowej pomocy jest zdecydowanie lepsze niż zadrapana rogówka po nerwowym manipulowaniu przy oku.
