Najważniejsza zasada ochrony oczu przed UV
- Filtr UV ogranicza docieranie promieniowania do rogówki, ale nie osłania całego oka.
- Okulary przeciwsłoneczne z UV400 nadal są potrzebne, nawet gdy soczewki mają ochronę ultrafioletową.
- Klasa 1 blokuje co najmniej 90% UVA i 99% UVB, a klasa 2 ma niższy poziom ochrony.
- Kolor i przyciemnienie soczewki nie mówią, czy chroni ona przed UV.
- Dopasowanie przez specjalistę jest ważniejsze niż sam filtr, ponieważ źle dobrana soczewka może podrażniać oko.
Jak działa filtr UV w soczewkach kontaktowych
Filtr UV jest dodatkiem do materiału soczewki. Jego zadaniem jest pochłanianie części promieniowania ultrafioletowego, które dociera do przedniej powierzchni oka. Nie jest to osobna powłoka widoczna gołym okiem, dlatego przezroczysta soczewka także może mieć ochronę UV.
Promieniowanie UVA mieści się mniej więcej w zakresie 315-400 nm, natomiast UVB obejmuje krótsze fale, około 280-315 nm. Oba typy mogą przyczyniać się do podrażnień i uszkodzeń oka, choć ich działanie oraz głębokość przenikania są różne. Krótkotrwała, intensywna ekspozycja może prowadzić między innymi do fotokeratitis, czyli bolesnego uszkodzenia powierzchni oka przypominającego oparzenie słoneczne.
Co oznaczają klasy ochrony
Na opakowaniu lub w dokumentacji produktu można znaleźć informację o klasie filtra. W praktyce pomaga ona odróżnić podstawową ochronę od mocniejszego wariantu.
| Klasa | Ochrona przed UVA | Ochrona przed UVB | Co to oznacza |
|---|---|---|---|
| 1 | co najmniej 90% | co najmniej 99% | najwyższy poziom ochrony stosowany w tej klasyfikacji |
| 2 | co najmniej 50% | co najmniej 95% | dodatkowa ochrona, ale słabsza w zakresie UVA |
Nie każda soczewka kontaktowa ma filtr UV, a sama obecność oznaczenia „UV” nie mówi jeszcze, jak skuteczny jest konkretny produkt. Ja zawsze sprawdziłbym klasę ochrony albo dokładne wartości procentowe w ulotce, na stronie producenta lub u optometrysty.
Czy soczewki UV wystarczą w słoneczny dzień
Nie. Soczewka kontaktowa zakrywa głównie rogówkę i część obszaru wokół niej. Nie chroni spojówki, białkówki, powiek ani skóry wokół oczu, a promieniowanie może docierać do oka również z boków i od dołu. Z tego powodu filtr w soczewce traktuję jako uzupełnienie ochrony, a nie jej zamiennik.
Podczas przebywania na słońcu najlepiej połączyć trzy elementy: soczewki z filtrem, okulary przeciwsłoneczne blokujące UVA i UVB oraz nakrycie głowy z daszkiem lub rondem. Okulary powinny mieć oznaczenie UV400 albo wyraźną informację o blokowaniu 100% promieniowania UVA i UVB. Samo przyciemnienie szkieł nie gwarantuje ochrony.
Ma to szczególne znaczenie nad wodą, na śniegu i na jasnych, otwartych powierzchniach, gdzie promieniowanie odbija się od podłoża. W takich warunkach okulary dobrze przylegające do twarzy ograniczają również światło wpadające bokiem. Filtr polaryzacyjny może dodatkowo zmniejszać odblaski, ale polaryzacja nie jest tym samym co filtr UV.
Kto może szczególnie skorzystać z ochrony UV
Dodatkowa ochrona ma sens u osób, które często spędzają czas na dworze, uprawiają sport albo pracują w silnym świetle. Dotyczy to między innymi rowerzystów, żeglarzy, narciarzy, ratowników, budowlańców i kierowców poruszających się w mocno nasłonecznionych miejscach.
Rozsądny wybór może to być także dla dzieci i nastolatków, zwłaszcza jeśli długo przebywają na zewnątrz. Ich oczy mają przed sobą wiele lat ekspozycji, dlatego codzienne nawyki ochronne są ważniejsze niż jednorazowe zabezpieczenie podczas urlopu. Podobnie ostrożność powinny zachować osoby po zabiegach okulistycznych, z chorobami powierzchni oka lub zwiększoną wrażliwością na światło.
Nie traktowałbym jednak filtra jako sposobu leczenia światłowstrętu. Jeśli światło wywołuje ból, łzawienie, skurcz powiek albo nagłe pogorszenie widzenia, potrzebna jest konsultacja okulistyczna. Soczewka ochronna nie rozwiązuje przyczyny takich objawów.
Jak wybrać soczewki z filtrem UV
Przy zakupie łatwo skupić się wyłącznie na haśle „ochrona UV”. To błąd, ponieważ soczewka musi przede wszystkim pasować do oka, wady wzroku i trybu noszenia. Najlepszy filtr nie pomoże, jeśli produkt powoduje niedotlenienie, przesuszenie albo przesuwa się przy każdym mrugnięciu.
Sprawdź cztery informacje
- Rodzaj filtra oraz jego klasa. Szukaj konkretnych danych, a nie wyłącznie ogólnego oznaczenia UV.
- Parametry soczewki, czyli moc, krzywiznę bazową i średnicę. Przy astygmatyzmie dochodzą cylinder oraz oś.
- Tryb wymiany. Soczewki jednodniowe wyrzuca się po jednym dniu, a dwutygodniowe lub miesięczne wymagają właściwej dezynfekcji i przechowywania.
- Komfort i przepuszczalność tlenu. To ważne przy długim noszeniu, suchej powierzchni oka i pracy przed ekranem.
W mojej ocenie filtr UV powinien być jednym z kryteriów, ale nie pierwszym i nie jedynym. Najpierw dopasowanie i bezpieczeństwo, później wygoda, a dopiero potem dodatkowe właściwości produktu. Nie dobierałbym soczewek na podstawie samej mocy zapisanej dla okularów, ponieważ parametry obu rozwiązań nie zawsze są identyczne.
Przeczytaj również: Soczewki +0,5 D - Czy to naprawdę drobiazg? Sprawdź!
Soczewki jednodniowe czy wielokrotnego użycia
| Typ | Największa zaleta | Ograniczenie | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Jednodniowe | brak konieczności czyszczenia i przechowywania | wyższy koszt przy codziennym noszeniu | dla osób aktywnych, podróżujących lub mających trudności z pielęgnacją |
| Dwutygodniowe lub miesięczne | często korzystniejszy koszt przy regularnym używaniu | wymagają dokładnej higieny i pilnowania terminu wymiany | dla osób noszących soczewki często i potrafiących konsekwentnie o nie dbać |
Jeśli filtr UV jest dla Ciebie ważny, upewnij się, że występuje w wybranym wariancie, ponieważ ta sama marka może mieć różne materiały i różne poziomy ochrony. Informację trzeba sprawdzić dla konkretnego modelu, a nie całej serii.
Błędy, które osłabiają ochronę i bezpieczeństwo
Najczęstsze nieporozumienie polega na przekonaniu, że soczewka z filtrem pozwala zrezygnować z okularów przeciwsłonecznych. Drugim jest mylenie ochrony UV z ochroną przed odblaskami, kurzem albo niebieskim światłem. Każda z tych funkcji działa inaczej.
- Nie pływaj w soczewkach w basenie, jeziorze ani morzu, chyba że specjalista zalecił konkretne zabezpieczenie. Woda zwiększa ryzyko kontaktu oka z drobnoustrojami.
- Nie śpij w soczewkach, jeśli produkt nie jest przeznaczony do takiego trybu noszenia i nie zalecił go specjalista.
- Nie przedłużaj terminu wymiany. Filtr UV nie sprawia, że soczewka pozostaje bezpieczna po okresie określonym przez producenta.
- Nie używaj samego płynu do płukania oka jako zamiennika systemu pielęgnacji, jeśli korzystasz z soczewek wielokrotnego użycia.
- Nie ignoruj bólu, zaczerwienienia i zamglonego widzenia. W takiej sytuacji zdejmij soczewkę i skontaktuj się z okulistą, szczególnie gdy objawy nie mijają.
Z praktycznego punktu widzenia najbardziej rozsądny zestaw na intensywne słońce to soczewki z ochroną UV, okulary przeciwsłoneczne i higiena bez wyjątków. Sam filtr nie zabezpiecza przed zakażeniem, przesuszeniem ani urazem mechanicznym, więc nie powinien tworzyć fałszywego poczucia bezpieczeństwa.
Najrozsądniejszy zestaw na słoneczny dzień
Soczewki kontaktowe z filtrem UV mogą ograniczać ilość promieniowania docierającego do rogówki i są wartościowym dodatkiem dla osób aktywnych. Najlepiej wybierać produkt z jasno określoną klasą ochrony, prawidłowo dopasowany do oka i używany zgodnie z terminem wymiany.
Jeśli mam wskazać jedną zasadę, byłaby prosta: filtr w soczewce plus okulary przeciwsłoneczne daje znacznie rozsądniejszą ochronę niż którekolwiek z tych rozwiązań stosowane osobno. Przy bólu, światłowstręcie, zaczerwienieniu lub pogorszeniu widzenia nie należy eksperymentować z kolejnym modelem, tylko skonsultować oko ze specjalistą.
