Dotknięcie oka po raz pierwszy budzi opór, ale zakładanie soczewek kontaktowych szybko staje się powtarzalną rutyną. Pokażę, jak przygotować dłonie i soczewkę, jak bezpiecznie umieścić ją na oku, rozpoznać odwrócenie oraz zareagować na ból, zaczerwienienie lub zamglone widzenie.
Najważniejsze zasady bezpiecznego zakładania soczewek
- Umyj i dokładnie osusz dłonie przed każdym kontaktem z soczewką.
- Sprawdź kształt soczewki, jej czystość i ewentualne uszkodzenia.
- Przytrzymaj obie powieki, aby ograniczyć odruch mrugania.
- Nie używaj wody ani śliny do płukania lub nawilżania soczewki.
- Ból, silne zaczerwienienie lub pogorszenie widzenia oznacza konieczność natychmiastowego zdjęcia soczewki.
Przygotuj oko i soczewkę, zanim ich dotkniesz
Najwięcej trudności na początku wynika nie z samego zakładania, lecz z pośpiechu i nieprzygotowanego stanowiska. Ja zaczynam zawsze od czystego, dobrze oświetlonego miejsca, lustra i zamkniętego odpływu w umywalce. Dzięki temu soczewka nie spada przypadkiem do brudnej wody ani nie ginie w odpływie.
Umyj ręce wodą z mydłem, a potem osusz je ręcznikiem, który nie zostawia włókien. Dłonie muszą być czyste i całkowicie suche, ponieważ mokre palce utrudniają prawidłowe przeniesienie soczewki na oko. Nie nakładaj kremu do rąk bezpośrednio przed tą czynnością, bo tłusta warstwa może zabrudzić materiał soczewki.
Jeżeli używasz soczewek wielokrotnego użytku, wyjmij jedną z pojemnika i połóż na opuszku palca wskazującego. Soczewka powinna być pojedyncza, wilgotna, czysta i nieuszkodzona. Pęknięcia, naderwane brzegi, osad albo drobinki widoczne na powierzchni oznaczają, że lepiej ją wyrzucić niż próbować założyć.
Przeczytaj również: Czy można nosić soczewki i okulary jednocześnie?
Jak rozpoznać właściwą stronę
Odwrócona soczewka zwykle wygląda jak płytka miseczka z brzegami skierowanymi do góry. Gdy jest ułożona prawidłowo, przypomina równą, głęboką miseczkę, a jej krawędzie nie rozchodzą się na zewnątrz. W przypadku soczewek torycznych lub innych specjalistycznych kieruj się również oznaczeniami i instrukcją konkretnego producenta.
Nie płucz soczewki wodą z kranu, wodą butelkowaną ani śliną. Do pielęgnacji używaj wyłącznie płynu przeznaczonego do soczewek, zgodnie z zaleceniami specjalisty i ulotką produktu.
Jak założyć soczewki krok po kroku
- Połóż soczewkę na opuszku palca wskazującego dominującej ręki. Upewnij się, że nie przykleiła się do paznokcia i nie zsunęła na bok.
- Środkowym palcem tej samej ręki odciągnij dolną powiekę w dół. Nie chwytaj jej paznokciem, tylko miękką częścią palca.
- Drugą ręką unieś górną powiekę i przytrzymaj ją blisko linii rzęs. To ważne, bo nawet lekkie puszczenie powieki może wywołać mrugnięcie.
- Patrz przed siebie albo lekko w górę i spokojnie zbliż palec do oka. Delikatnie przyłóż soczewkę do rogówki, czyli przezroczystej przedniej części oka.
- Powoli puść powieki i zamknij oko. Zamrugaj kilka razy, aby soczewka mogła się wycentrować.
- Powtórz czynność przy drugim oku, używając tej samej, spokojnej kolejności.
Nie musisz celować idealnie w sam środek oka. Miękka soczewka często sama przesuwa się na właściwe miejsce podczas mrugania. Jeżeli po założeniu czujesz lekkie przesunięcie, zamknij oko i poruszaj nim powoli na boki. Nie pocieraj oka, bo możesz zagiąć soczewkę albo podrażnić powierzchnię oka.
Jeśli soczewka spadnie na czystą, suchą powierzchnię, nie zakładaj jej od razu. Oczyść ją zgodnie z instrukcją używanego płynu. Soczewki jednodniowej, która zabrudziła się lub wyschła, najbezpieczniej nie używać ponownie.
Skąd wiadomo, że soczewka leży prawidłowo
Dobrze założona soczewka jest zazwyczaj prawie niewyczuwalna. Obraz powinien być wyraźny, bez uporczywego łzawienia, kłucia i wrażenia piasku pod powieką. Krótkie uczucie obecności soczewki po pierwszych sekundach może się zdarzyć, ale narastający dyskomfort nie jest czymś, do czego trzeba się przyzwyczajać.
Jeżeli widzenie jest zamglone, zdejmij soczewkę i sprawdź, czy nie jest odwrócona, zabrudzona albo uszkodzona. Przy soczewkach torycznych rozmycie może również wynikać z nieprawidłowego ułożenia, dlatego daj jej chwilę na stabilizację, ale nie ignoruj objawów utrzymujących się mimo mrugania.
| Objaw po założeniu | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Kłucie lub uczucie ciała obcego | Pyłek, rzęsa, osad albo uszkodzenie soczewki | Zdjąć soczewkę, oczyścić ją płynem lub wyrzucić, jeśli jest uszkodzona |
| Zamglony obraz | Odwrócona soczewka, zabrudzenie lub przesunięcie | Zamrugać, a jeśli problem trwa, zdjąć i ponownie sprawdzić soczewkę |
| Silne łzawienie i pieczenie | Podrażnienie oka albo zanieczyszczenie soczewki | Natychmiast zdjąć soczewkę i nie zakładać jej ponownie bez ustalenia przyczyny |
| Wyraźne zaczerwienienie lub ból | Możliwy stan zapalny, otarcie albo infekcja | Zdjąć soczewkę i pilnie skontaktować się ze specjalistą |
Najczęstszy błąd początkujących polega na wielokrotnym zakładaniu tej samej soczewki mimo bólu. Ja w takiej sytuacji robię przerwę, zakładam okulary i obserwuję oko. Soczewka nie powinna boleć, a dalsze próby mogą tylko zwiększyć podrażnienie.
Błędy, które najłatwiej prowadzą do podrażnienia
Kontakt z wodą jest jednym z najczęściej lekceważonych zagrożeń. Soczewki trzeba zdejmować przed kąpielą, prysznicem, pływaniem i korzystaniem z jacuzzi, ponieważ woda może zawierać drobnoustroje. Nie przechowuj soczewek w wodzie i nie dolewaj nowego płynu do starego w pojemniku.
- Nie zakładaj soczewki na brudne, mokre lub tłuste palce.
- Nie śpij w soczewkach przeznaczonych do noszenia dziennego.
- Nie przekraczaj czasu noszenia ani terminu wymiany wskazanego przez specjalistę.
- Nie pożyczaj soczewek i nie używaj cudzej pary.
- Nie zakładaj soczewki, która spadła na podłogę i wyschła.
- Nie używaj kropli do oczu, jeśli nie są przeznaczone do stosowania z soczewkami.
Makijaż najlepiej nakładać po założeniu soczewek, a demakijaż wykonywać po ich zdjęciu. Ta kolejność ogranicza ryzyko dostania się kosmetyku pod soczewkę. Po każdym użyciu opróżnij pojemnik, przepłucz go zalecanym płynem i pozostaw do wyschnięcia zgodnie z instrukcją.
Jeżeli nosisz soczewki miesięczne lub dwutygodniowe, sam płyn nie wystarczy, gdy producent zaleca dodatkowe pocieranie i płukanie. Wymieniaj pojemnik co najmniej co trzy miesiące albo częściej, jeśli wskazuje to instrukcja produktu. Przy soczewkach jednodniowych po zdjęciu nie przechowuj ich na później.Miękkie, twarde i toryczne soczewki nie zawsze zakłada się tak samo
Opis palcowego zakładania dotyczy przede wszystkim miękkich soczewek kontaktowych, które są najczęściej wybierane przez początkujących. Soczewki twarde gazoprzepuszczalne, hybrydowe, skleralne i specjalistyczne mogą wymagać innego ułożenia dłoni, aplikatora albo napełnienia płynem.Jeżeli specjalista nauczył Cię odmiennej techniki, jego instrukcja ma pierwszeństwo przed ogólnym poradnikiem. Dotyczy to również soczewek torycznych, multifokalnych i terapeutycznych, ponieważ ich konstrukcja może wymagać określonej orientacji na oku.
Nie kupuj soczewek wyłącznie na podstawie mocy zapisanej dla okularów. Soczewka musi być dobrana do parametrów oka, między innymi krzywizny i średnicy, a nie tylko do wady wzroku. Pierwszą parę najlepiej założyć podczas wizyty u optometrysty lub okulisty, który sprawdzi dopasowanie i nauczy bezpiecznej obsługi.
Kiedy zdjąć soczewkę i skonsultować się z okulistą
Natychmiast zdejmij soczewkę, gdy pojawi się ból, silne pieczenie, światłowstręt, nietypowe zaczerwienienie, ropna wydzielina, obrzęk albo nagłe pogorszenie ostrości widzenia. Nie zakładaj jej ponownie, nawet jeśli po kilku minutach objawy częściowo ustąpią.
Jeśli soczewki nie da się zdjąć, nie próbuj jej wyciągać paznokciem ani narzędziem. Umów konsultację, szczególnie gdy podrażnienie utrzymuje się po zdjęciu. Przy silnym bólu, nagłej utracie widzenia lub szybko narastającym zaczerwienieniu potrzebna jest pilna pomoc okulistyczna.
Najlepsza rutyna to spokojne ręce i szybka reakcja
Zakładanie soczewek staje się łatwe wtedy, gdy za każdym razem wykonujesz te same czynności: myjesz i osuszasz dłonie, sprawdzasz soczewkę, unieruchamiasz powieki i pozwalasz jej spokojnie ułożyć się na oku. Higiena, właściwe dopasowanie i respektowanie czasu noszenia mają większe znaczenie niż szybkość.
Na pierwsze próby zaplanuj kilka minut i miej pod ręką okulary. Jeśli po kilku dniach nadal nie potrafisz założyć soczewek bez silnego stresu albo każda próba kończy się podrażnieniem, poproś optometrystę o ponowne pokazanie techniki. Czasem jedna korekta ułożenia palca rozwiązuje problem skuteczniej niż dziesiątki samodzielnych prób.
