Gdy po zdjęciu soczewki widzisz, że brakuje jej części, łatwo wpaść w panikę i zacząć pocierać oko. Kiedy kawałek soczewki został w oku, najważniejsze są spokojne oględziny, delikatne przepłukanie i szybka reakcja na objawy ostrzegawcze. Poniżej opisuję, jak postępować, czego unikać i kiedy potrzebna jest pilna pomoc okulisty.
Spokojne działanie zwykle rozwiązuje problem, ale objawów alarmowych nie wolno ignorować
- Umyj ręce i wyjmij pozostałą część soczewki, jeśli jest łatwo dostępna.
- Przepłucz oko jałową solą fizjologiczną lub użyj kropli nawilżających przeznaczonych do oczu.
- Soczewka nie może przejść za gałkę oczną, ale może zwinąć się pod górną powieką.
- Nie pocieraj oka i nie używaj pęsety, paznokci ani patyczka kosmetycznego.
- Ból, zaczerwienienie, światłowstręt, wydzielina lub pogorszenie widzenia wymagają pilnej konsultacji okulistycznej.
Co naprawdę może oznaczać fragment soczewki w oku
Miękka soczewka kontaktowa może się rozerwać przy zdejmowaniu, zwłaszcza gdy oko jest suche, soczewka była noszona zbyt długo albo została uszkodzona paznokciem. Fragment może pozostać na rogówce, przesunąć się na białko oka lub zwinąć pod powieką.
Nie ma możliwości, żeby soczewka fizycznie znalazła się za gałką oczną. Spojówka tworzy zamkniętą przestrzeń, dlatego „zaginiony” kawałek najczęściej znajduje się pod górną powieką albo w kąciku oka. To jednak nie znaczy, że można go ignorować, szczególnie gdy pojawia się uczucie piasku, łzawienie lub drapanie.
Brak bólu również nie daje pełnej pewności, że wszystko jest w porządku. U osób regularnie noszących soczewki wrażliwość rogówki może być zmniejszona, a pozostawiony materiał może podrażniać oko lub sprzyjać rozwojowi stanu zapalnego.
Jak bezpiecznie postępować krok po kroku
Ja przyjmuję w takiej sytuacji prostą zasadę: nie próbuję za wszelką cenę kontynuować noszenia soczewek. Najpierw daję oku dobre warunki do oczyszczenia, a dopiero później oceniam, czy potrzebna jest pomoc specjalisty.
- Umyj i dokładnie osusz ręce. Najlepiej użyć łagodnego mydła i niestrzępiącego się ręcznika.
- Stań przed lustrem w dobrym świetle. Wyjmij pozostałą część soczewki, jeśli widzisz ją na środku oka lub na jego białej części.
- Zakropl oko jałową solą fizjologiczną 0,9% albo bez konserwantów kroplami nawilżającymi. Zamrugaj kilka razy.
- Spójrz w dół i delikatnie unieś górną powiekę. Możesz także spojrzeć w górę i odciągnąć dolną powiekę, sprawdzając kącik oka.
- Jeżeli fragment jest widoczny i luźny, usuń go opuszką palca, bez używania paznokcia. Nie chwytaj go na siłę, jeśli przywarł do oka.
- Po usunięciu wyrzuć uszkodzoną soczewkę i przez resztę dnia korzystaj z okularów.
Jeżeli po przepłukaniu nadal masz wrażenie ciała obcego, nie wykonuj kolejnych prób przez kilkanaście minut. Uporczywe manipulowanie przy powiece może wywołać otarcie rogówki, a wtedy pieczenie pozostanie nawet po usunięciu fragmentu.
Przeczytaj również: Spanie w soczewkach miesięcznych - kiedy można, a kiedy nie?
Co zrobić, gdy fragment zniknął pod górną powieką
Delikatnie pociągnij górną powiekę w dół, tak aby jej brzeg zetknął się z dolnymi rzęsami, po czym kilka razy zamrugaj. Taki ruch czasem przesuwa zwiniętą soczewkę w kierunku kącika oka, gdzie łatwiej ją zauważyć.
Nie odwijaj powieki na siłę i nie wkładaj pod nią palca, jeśli nie masz pewności, co robisz. Gdy fragmentu nie widać albo nie możesz potwierdzić, że usunąłeś całość, okulista może sprawdzić oko w lampie szczelinowej. To badanie pozwala ocenić także ewentualne otarcie rogówki.
Kiedy trzeba pilnie zgłosić się do okulisty
Po wyjęciu soczewki lekkie łzawienie lub krótkotrwałe pieczenie może wynikać z podrażnienia. Nie powinno jednak narastać ani utrzymywać się bez poprawy. W przypadku osoby noszącej soczewki nawet czerwone oko bez silnego bólu wymaga ostrożności, ponieważ infekcje rogówki mogą rozwijać się szybko.
Skontaktuj się z okulistą jeszcze tego samego dnia, jeśli:
- nie masz pewności, czy usunąłeś wszystkie fragmenty,
- oko jest wyraźnie czerwone, bolesne lub mocno łzawi,
- pojawiła się nadwrażliwość na światło,
- widzisz mniej wyraźnie lub obraz jest zamglony,
- z oka wydobywa się nietypowa wydzielina,
- uczucie ciała obcego nie mija po usunięciu soczewki.
Natychmiastowej pomocy wymaga nagła utrata lub silne pogorszenie widzenia, bardzo silny ból, uraz oka albo szybko narastająca opuchlizna. W Polsce można zgłosić się na ostry dyżur okulistyczny lub do SOR, a w sytuacji nagłego zagrożenia zadzwonić pod numer 112.
Do czasu oceny oka nie zakładaj kolejnej soczewki, nawet jeśli dolegliwości chwilowo ustąpiły. Jeżeli zachowałeś uszkodzoną soczewkę lub jej większy fragment, włóż go do pojemnika z płynem i zabierz na wizytę, ponieważ może pomóc ustalić przyczynę problemu.
Czego nie robić po pęknięciu soczewki
Najczęstszy błąd to próba „wydłubania” fragmentu za pomocą paznokcia, pęsety albo patyczka kosmetycznego. Takie przedmioty mogą dodatkowo uszkodzić nabłonek rogówki i wprowadzić bakterie. Oko nie wymaga mechanicznego szorowania, tylko nawilżenia i delikatnego oczyszczenia.
- Nie pocieraj powiek, nawet gdy mocno swędzą.
- Nie używaj śliny, domowych roztworów ani zwykłych kropli z niepewnego źródła.
- Nie zakraplaj do oka płynu dezynfekującego do soczewek, jeśli producent nie określa go jako preparatu do stosowania w oku.
- Nie wkładaj ponownie pękniętej soczewki.
- Nie zakładaj nowej soczewki na podrażnione oko.
- Nie zasłaniaj oka opatrunkiem bez konsultacji, ponieważ może to utrudnić obserwację objawów.
Przepłukanie oka wodą ma sens przede wszystkim przy nagłym kontakcie z substancją drażniącą lub chemiczną. Przy zwykłym problemie z soczewką lepszym wyborem jest jałowa sól fizjologiczna, ponieważ nie wnosi dodatkowych zanieczyszczeń typowych dla wody z kranu.
Dlaczego soczewka pęka i jak ograniczyć ryzyko
Uszkodzenie często nie jest przypadkiem, tylko sygnałem, że soczewka była przesuszona, zużyta albo zdejmowana w niewłaściwy sposób. Problem zwiększa także spanie w soczewkach, kontakt z wodą, przekraczanie terminu wymiany i noszenie produktu niedopasowanego do oka.Przed każdym założeniem obejrzyj soczewkę pod światło. Poszarpana krawędź, nacięcie, pęknięcie lub zmiana kształtu to powód do wyrzucenia soczewki, nie do jej płukania i dalszego używania.
Pomaga również kilka prostych nawyków:
- mycie i osuszanie rąk przed każdym kontaktem z soczewką,
- zdejmowanie soczewek przed snem, prysznicem i pływaniem,
- stosowanie wyłącznie płynu przeznaczonego do danego typu soczewek,
- nieuzupełnianie starego płynu nowym,
- wymiana pojemnika mniej więcej co 3 miesiące lub zgodnie z zaleceniem specjalisty,
- noszenie przy sobie okularów zapasowych.
Jeśli soczewki regularnie wysychają, przesuwają się albo pękają podczas zdejmowania, nie zmieniałbym samodzielnie marki w ciemno. Przyczyną może być nie tylko jakość materiału, lecz także zły rozmiar, nieprawidłowa krzywizna, zespół suchego oka lub zbyt długi czas noszenia.
Po usunięciu fragmentu daj oku czas na regenerację
Po takim zdarzeniu najlepiej przejść na okulary i obserwować oko przez co najmniej resztę dnia. Jeśli zaczerwienienie, ból albo zamglone widzenie nie ustępują, nie próbuj „przeczekać” problemu ani maskować go kolejnymi kroplami.
Najbezpieczniejszy schemat jest prosty: usunąć soczewkę, nie trzeć oka, nie zakładać kolejnej i reagować na objawy alarmowe. Gdy nie masz pewności, czy w oku nie został fragment, badanie okulistyczne jest rozsądniejszym rozwiązaniem niż dalsze samodzielne poszukiwania.
